Expositie Varen Als Toen door Zuid-Holland
Een rondgang met de Helena
Stichting Cultuur en Recreatie Zuid-Holland is dit jaar de uitdaging aangegaan om in het kader van het themajaar van de Provincie Zuid-Holland met een zeer aansprekende vloot Zuid-Hollandse varende erfgoederen een reis te maken langs de grootste maritieme evenementen in Zuid-Holland.
Varen Als Toen door Zuid-Holland is een bijzondere reis en
onderdeel van het themajaar ‘Historische Vaarwegen en Waterlinies’ van de Provincie Zuid-Holland.
De reis gaat kris kras door Zuid-Holland en doet de voornaamste steden uit de Zuid-Hollandse nautische geschiedenis aan: Dordrecht, Katwijk, Vlaardingen, Gouda, Schiedam, Warmond, Leiden, Delft en Maassluis. Allen belangrijke steden in de Zuid-Hollandse nautische geschiedenis.
De selectie varende monumenten is met zorg uitgekozen en vertelt veel over de historie van onze provincie.
Het oudste zeilende vrachtschip ‘de Helena’, een imposant zeilschip van wel 40 meter lang en 5.80 m breed, voert de vloot aan. Een wisselende vloot van aansprekende, typisch Zuid-Hollandse varende erfgoederen volgen de Helena. De unieke schepen zijn voor het publiek te bezichtigen en de schippers staan de bezoekers graag te woord. In het ruim van de Helena is een expositie ingericht, zodat het publiek een goed beeld krijgt van de rol van de Zuid-Hollandse schepen in het kader van de historische vaarwegen en waterlinies.
Vaarwegen hebben een belangrijke rol gespeeld in de ontstaansgeschiedenis van veel Zuid-Hollandse steden.
Ze vormden ware levensaders voor deze steden en waren essentieel voor de handel en het vervoer. Hoewel er in Holland altijd gehandeld is, ontstond pas in de Middeleeuwen een echt handelsnetwerk. De eerste graven van Holland ontwikkelden een systeem met tolheffing en handelsprivileges waarmee de handelsstromen gestuurd konden worden. Een groot deel van deze handel verliep over het water. Dit was vaak sneller, makkelijker en veiliger dan over de weg.
De Hollandse Waterlinies zijn aangelegd om het politiek-bestuurlijke en economisch machtcentrum van het land te verdedigen. 
In Zuid-Holland bevinden zich delen van twee waterlinies: de 17de-eeuwse Oude Hollandse Waterlinie en de 19de-eeuwse opvolger de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Eigenlijk zijn de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie niet twee afzonderlijke linies, maar vormen zij samen één verdedigingslinie. Kenmerk voor de linie is het inzetten van water ter verdediging. Door te inunderen tot kniehoogte, kon transport van oorlogsmaterieel niet plaatsvinden en waren de geïnundeerde gebieden evenmin bevaarbaar.
- Stevenaak Helena
- Logger de Balder
- Beurtvaarder Ms Jansje
- Westlander de Vaerdigheyt
- Zalmschouwen RO 38 en KL14
- Trekschuit de Nooitgedacht
- Rietaak de Vier Gebroeders
Stichting Cultuur & Recreatie Zuid-Holland